Кредит олиш: банк нимага қарайди ва сиз нимага қарашингиз керак
Кредитор қандай талаблар қўяди, қарор нимадан ташкил топади ва нега тасдиқланган ставка рекламадагидан фарқ қилади.
- Даромад
- тасдиқланган ва мунтазам
- Тарих
- ўтган кредитлар ва кечикишлар
- Юклама
- даромаднинг қанчаси тўловларга кетган
Кредитор нимани баҳолайди
Қарор деярли ҳар доим учта нарсага келади: тўлай оласизми, илгари тўлаганмисиз ва тўлашни тўхтатсангиз кредиторда нима қолади. Биринчиси — тасдиқланган даромад ва унинг мунтазамлиги. Иккинчиси — кредит тарихи: нафақат кечикишлар, балки кредитни умуман хизмат қилиб, ёпганингиз ҳам муҳим.
Учинчиси — таъминот. Гаров ёки кафил кредитор учун рискни камайтиради, демак сиз учун ставкани ҳам. Айнан шунинг учун автокредит ва ипотека бир хил суммадаги истеъмол кредитидан деярли ҳар доим арзон: банкда қайтариладиган нарса бор.
Алоҳида қарз юкламаси ҳисобланади — даромаднинг қанча қисми амалдаги тўловларга кетмоқда. Яхши тарих ва юқори даромадда ҳам, бўш қолдиқ кам бўлса, янги кредит тасдиқланмаслиги мумкин.
Нега шартномадаги ставка бошқача
Рекламадаги ставка — одатда гарови ва узоқ ижобий тарихи бор идеал қарз олувчига тегишли минимум. Сизнинг ставкангиз шу минимум устига кредитор якка тартибда баҳолайдиган риск устамаси қўшилиб чиқади.
Лекин асосий фарқ одатда бунда эмас: номинал ставка — бутун нарх эмас. Бериш комиссияси, мажбурий суғурта ва шартнома бўйича бошқа тўловлар кредитнинг тўлиқ қийматини шакллантиради. Номинал ставкаси бир хил иккита таклиф ҳақиқий нархда сезиларли фарқ қилиши мумкин — айнан тўлиқ қийматни солиштириш керак.
- Фақат ставкани эмас, кредитнинг тўлиқ қийматини сўранг.
- Суғурта мажбурийми ва ундан воз кечиш мумкинми — аниқлаштиринг.
- Бериш ва муддатидан олдин тўлаш учун комиссия бор-йўқлигини текширинг.
- Тўловни имзолашдан олдин калькуляторда ҳисобланг, кейин эмас.
Ҳисоб-китоблар маълумот учун ва кредит таклифи эмас. Якуний шартларни кредитор белгилайди.